LITERATUURSTUDIE //  Critici dringen aan op aanpassen van het huidige examen in het voortgezet onderwijs. In een nieuwe literatuurstudie gaan vijf onderzoekers in op de argumenten voor en tegen.hoe toekomstbestendig is het examen?

Fundamentele vragen over toetsing in het voortgezet onderwijs

Het eindexamen voortgezet onderwijs heeft in Nederland al een tamelijk lange traditie, die teruggaat tot de negentiende eeuw. In de jaren zestig en zeventig kreeg het zijn huidige vorm, waarbij schoolexamen (SE) en centraal examen (CE) even zwaar meewegen. Recente externe evaluaties van de OECD oordelen in zeer positieve termen over het Nederlandse onderwijsevaluatie-systeem. Toch is er ook kritiek op ‘een smalle kijk op onderwijskwaliteit’ en op negatieve gevolgen van toetsen en examens.

De onderzoekers gaan in deze literatuurstudie onder meer uit van de maatschappelijke functies van het onderwijs. Een veel gebruikte driedeling is die in 1) kwalificatie, 2) socialisatie en 3) persoonlijkheidsontwikkeling.

3 Kritiekpunten

De kritiek op het examen richt zich in hoge mate op het centraal examen.

In de eerste plaats wordt gesteld dat in het centraal examen veel te smal wordt getoetst. Dit lezen we in het advies van de Onderwijsraad ‘Een smalle kijk op onderwijskwaliteit’ (2013). De Onderwijsraad vindt dat er eenzijdig accent ligt op cognitieve ontwikkeling, gericht op kwalificatie. Er zou meer recht gedaan moeten worden aan de andere functies van het onderwijs: socialisering en persoonlijkheidsvorming. Het Platform Onderwijs2032 (2016) deelt deze kritiek en vindt daarom dat het cognitieve curriculum dient te worden afgeslankt.

Een tweede lijn van kritiek is dat er eigenlijk teveel en te rigide getoetst wordt. Gevolg: ‘teaching to the test’ en toetsstress bij leerlingen en leerkrachten.

In de derde plaats bestaat er kritiek op het gebrek aan flexibiliteit bij toetsen en examens. De VO-raad pleit daarom in 2018 voor meer flexibiliteit en maatwerk: meer examenmomenten en modulair examineren.

De onderzoekers plaatsen vraagtekens bij deze kritiek. Zo wijzen ze in het rapport op heikele punten zoals de examineerbaarheid van ‘soft skills’. Ook vestigen zij de aandacht op de sterke kanten van het bestaande stelsel.


Lees het gehele rapport – van Oberon gefinancierd door het NRO – hier

Posted by Redactie