In 2012 stelde het College van Bestuur (CvB) van het ROC A12 vast: ‘Er klopt iets niet.’ Enerzijds zijn er voldoende middelen, kloppen de procedures en zijn alle systemen op orde. Anderzijds neemt de tevredenheid van studenten en docenten af en dalen de aantallen studenten. Zij concludeerden: ‘We moeten andersom denken.’ Niet zeggen en opleggen, maar vragen en luisteren.

Geheel andere sturingsfilosofie

Vanaf dat moment in de tijd is vanuit het College van Bestuur een geheel andere sturingsfilosofie ontwikkeld, met veel impact op de gehele organisatie. Zij stopten met nog meer beleid schrijven en draaiden het om. Er werd geïnventariseerd wat de verschillende  docententeams afzonderlijk nodig hadden om tot geweldig onderwijs te komen. Deze andere sturingsfilosofie is wat ROC12 aanvankelijk ‘andersom denken’ is gaan noemen en later ‘andersom organiseren’.

Op de ene plek is meer sturing nodig om tot een hogere onderwijskwaliteit te komen, op een andere juist meer ruimte en minder sturing

 

Een radicaal ander perspectief

Deze twee verschillende paradigma’s heeft hoogleraar Thijs Homan wel eens verwoord als het ballonvaarders-perspectief versus het landschapsperspectief.

Het CvB had tot 2012 voornamelijk vanuit het ballonvaarders-perspectief gewerkt: zij hingen veelal boven het landschap, bedachten vanuit de ballon het beleid en dropten zo nu en dan nieuwe maatregelen bij wijze van zandzak in het landschap. In de goede hoop en veronderstelling vervolgens, dat beleid geschreven was en voldoende gecommuniceerd.

De zandzakken hadden toch immers echt het mandje verlaten. Daartegenover plaatst Homan het landschapsperspectief: dit perspectief geeft antwoord op de vraag wat je nu eigenlijk meemaakt als je je daadwerkelijk in het landschap begeeft. Vanuit dit perspectief zie je hoe elke zandzak eigenlijk landt in de organisatie. Verandert daardoor de betekenisgeving nu wel of niet? Vanuit dit perspectief stel je jezelf de vragen: Hoe werkt het hier nu echt in deze organisatie? Hoe is het om hier te zijn en om op deze school les te geven?

Zodra je in het landschap zelf gaat kijken – begeeft op het niveau van – wordt de complexiteit ook vanzelf duidelijk. Terwijl op de ene plek meer sturing nodig is om tot een hogere onderwijskwaliteit te komen, is ergens anders terughoudendheid geboden. Soms is juist  minder sturing het devies en komen medewerkers beter tot hun recht met meer spelingsruimte.

Onderwijskwaliteit als veelzijdige diamant

Het vaststellen van kwaliteit is vooral een kwestie van meervoudig kijken. Onderwijskwaliteit wordt door ROC A12 beschouwd als een diamant met vele facetten. Vele mogelijke invalshoeken waarvan de verschillende vlakken
elkaar onderling versterken wanneer je er het licht op laat vallen. Het meervoudig kijken naar kwaliteit kent in ieder geval gelijktijdige en gedifferentieerde aandacht voor de vraagstukken en perspectieven.

Met continue toetsing op:

  • de gedeelde koers en richting
  • passende leiding
  • nodige ondersteuning
  • gewenste cultuur.

De bedoeling en de werkende principes

Sinds 2012 werkt ROC A12 op steeds meer plekken in de organisatie niet alleen mét de bedoeling, maar met name ook steeds vaker vanuit de bedoeling. Deze bedoeling is geschraagd met een viertal ‘werkende principes’. Deze principes zijn gedestilleerd uit gesprekken met alle teams en zijn zo gekozen dat iedere professional op elke plek in de organisatie deze zelf kan toepassen op zijn werk en zijn verantwoordelijkheid. Het draait om:

  • Doen wat nodig is – tref die maatregelen die bijdragen aan de bedoeling.
  • Van A naar B volgens de principes van B – geef de verandering in het hier-en-nu al zoveel mogelijk vorm zoals je dat daar-en-dan voor je ziet.
  • Op alle niveaus tegelijkertijd bewegen – iedereen staat op de foto – verandering vindt niet geïsoleerd plaats.
  • Aansluiten waar de energie zit – van aandacht voor projecten en cijfers naar aandacht voor het primaire proces en naar die zaken die op intrinsieke motivatie duiden.

Lees meer

Lees meer over de reis die ROC A12 aflegde en de opbrengsten in dit enerverende paper

Posted by Guido van de Wiel

Eigenaar en oprichter van Wheel Productions. Writing professional, ghostwriter, executive coach, vertaler, home recording studio. Auteur van meer dan 20 managementboeken, waaronder: 'Innoveerkracht', 'Teams van de toekomst', '8 essentiële stappen voor leiders van de toekomst', 'Organiseren met toekomst', 'Cirkel van verandering', 'Pionieren naar nieuw organiseren', 'De binnenkant van nieuw organiseren' en 'Durf het verschil te maken'. Verbonden aan Verdraaide organisaties en aan de Veranderbrigade. Executive coach bij de business schools RSM en TIAS School for Business and Society. www.wheelproductions.nl