Continueer het innovatieve vermogen binnen de school

Gedeeld eigenaarschap. Als het ergens noodzakelijk is dat opleidingen actueel zijn, dan is het wel in het beroepsonderwijs. En als iets zich leent voor praktische toepasbaarheid, dan is dat het beroepsonderwijs. Eén ding is glashelder: het kan alleen samen. Bedrijfsleven én onderwijs. Alleen als we samen eigenaar zijn van een beroepsopleiding kunnen we actueel en aantrekkelijk zijn. Samen is een voorwaarde.

We leven in een wereld waarin innovaties een doorlooptijd hebben van tien maanden. Onderwijsprogramma’s hebben een doorlooptijd van gemiddeld drie jaar. Dit maakt dat innovaties drie keer sneller gaan dan veranderingen in een onderwijsprogramma. Om actueel onderwijs te kunnen aanbieden, is het daarom noodzakelijk dat onderwijs en bedrijfsleven de inhoud en organisatie van opleidingen op elkaar afstemmen. En niet alleen afstemmen, maar samen ook aanbieder worden.

Waar knelt het momenteel?

  • Povere leercultuur; In het rapport Grenzen aan een leven lang leren van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) staat dat we in Nederland nog niet warm lopen voor bijscholingen. Eén op de tien werknemers liet zich bijscholen in 2017. Dit cijfer is al jarenlang stabiel. Volgens het SCP is maar een kwart van de werknemers en werkgevers zich ervan bewust hoe sterk hun beroep aan het veranderen is door bijvoorbeeld digitalisering en automatisering. Hier door blijft een gevoel van urgentie uit.
  • Docentschap niet in trek; Een andere ontwikkeling is dat het beroep van docent een stuk minder aantrekkelijk is dan een aantal jaren geleden. Goede docenten die op de hoogte zijn van actuele ontwikkelingen in de branche en in staat om processen binnen een groep goed te begeleiden, zijn schaars. Met name bij de opleidingen die opleiden voor beroepen waar ook krapte op de arbeidsmarkt is.
  • Terugloop leerlingaantallen; Ook loopt demografisch gezien het aantal studenten terug, met name buiten de randstad. Zorgen voor goed onderwijs met kleine groepen studenten vraagt creativiteit en flexibiliteit. Scholen zijn hier vaak nog niet op ingericht.
  • Achterhaald lesaanbod; Scholen komen er niet aan toe om voldoende tijd en energie te besteden aan het actualiseren en aantrekkelijk maken van opleidingen. Zowel het verbeteren van het lesmateriaal als het investeren in een netwerk krijgen vaak geen prioriteit. Interactie met het bedrijfsleven blijkt te incidenteel.
  • Belemmerende bureaucratie; Ten slotte zijn er nog de starre onderwijssystemen op zich, die niet bijdragen aan het doorontwikkelen van het lesprogramma. Kortom, onnodige bureaucratische processen en een te hoge werkdruk met soms zelfs een burn-out als resultaat, die adequaat handelen in de weg staan.

Anders organiseren

Het kan ook anders. Door onderwijs samen met het bedrijfsleven aan te bieden. Zowel bij bedrijven, als met experts uit het bedrijfsleven. Door het eigenaarschap te delen staan de mensen met de juiste competenties op de juiste plekken. Het beroep van docent verandert en is aantrekkelijker. Er ontstaat ruimte om de opleiding actueler en aantrekkelijker te maken en er ontstaat ruimte voor bijscholing.

De grootte van een opleiding bepaalt niet de kwaliteit. Ook met kleine groepen studenten kunnen scholen hoge kwaliteit bieden. Met aandacht voor communicatie en slim organiseren, zorgen we voor een basis die op orde is. Duidelijkheid voor alle betrokkenen en korte lijnen waardoor iedereen in verbinding staat met elkaar en met de doelgroepen.

In plaats van initiatieven die een eerste indruk geven, zoals gastlessen en excursies wil je als school verdieping bieden. Werken vanuit leerdoelen met een vertrekpunt, een midden en een afsluiting. Daarvoor is structurele samenwerking nodig. Meer onderwijstijd bij bedrijven of door de bedrijven aangeboden op school. Samen aanbieder zijn.

Laaghangend fruit eerst

De kunst is om zo snel mogelijk klein te beginnen en zo de beweging in gang te zetten. Start op korte termijn met de quick wins. Deze zijn er altijd en maken al binnen enkele weken verbetering zichtbaar. Zichtbare successen motiveren om door te gaan en motiveren anderen om aan te sluiten en mee te doen.

Door invloed te vergroten, kansen te creëren en vervolgens ook direct te acteren

Bel bijvoorbeeld vandaag nog dat representatieve bedrijf met die betrokken BPV-begeleider. Vraag of je een deel van je lessenserie op zijn bedrijf mag verzorgen met behulp van zijn expertise. Vreemde ogen die in de praktijk succesvol zijn en hart voor onderwijs hebben, inspireren studenten enorm. Door de flexibilisering en invloed van het bedrijfsleven merk je op de middellange termijn dat het inspelen op innovaties en activiteiten vanuit de branche mogelijk zijn. Op de lange termijn sluit de opleiding beter aan bij de praktijk, gaat de tevredenheid van zowel studenten als docenten omhoog en is dit zichtbaar in instroomaantallen.

Antwoord op lerarentekort?

De aanpak is revolutionair, omdat een deel van het aanbod van begeleide onderwijstijd op afstand door onbevoegde experts is vormgegeven. Hierbij benutten we de maximale ruimte die wet- en regelgeving biedt. Het ministerie van onderwijs denkt actief mee over hoe je dit thema zo goed mogelijk in de praktijk brengt.

Dit boek heeft als doel om onderwijs te helpen het gedeelde eigenaarschap met het bedrijfsleven vorm te geven. Om te flexibiliseren zodat er ruimte ontstaat voor het bedrijfsleven om van betekenis te zijn. Het boek is geschreven om te inspireren en om praktische tips aan te reiken.

Jennifer Wessels Boer
Jennifer Wessels Boer

Lees meer

Lees hier de hele inleiding en de inhoudsopgave van Ultiem Beroepsonderwijs.

Lees hier over een dergelijke samenwerking in Noordoost-Brabant; bedrijfsleven en beroepsonderwijs

Werkzaam in het mbo en last van knellende of onduidelijke regels bij het maken van goed of innovatief onderwijs? Klik dan hier voor informatie over de MBO Brigade

Posted by Jennifer Wessels Boer

Jennifer is Initiatiefnemer van PraktijkExperts. PraktijkExperts maakt zich druk over de kwaliteit van het beroepsonderwijs. De mensen van PraktijkExperts komen uit het onderwijsveld en weten hoe ze kunnen helpen.