Afstandsleren is niet online lesgeven

Docent Zorg & Welzijn Inge Stekelenburg, bij het Alfa-college in Hoogeveen deelt haar ervaringen met afstandsleren op het MBO. Ook zij heeft hierin haar weg moeten vinden. ‘We waren er al vrij snel over uit dat het geen online lesgeven moest heten, maar afstandsleren.’ We hadden aan het begin van de crisis welgeteld drie dagen om ons onderwijs anders vorm te geven. Meer voorbereidingstijd hadden we niet’, vertelt Inge. ‘We zagen er geen meerwaarde in om bijvoorbeeld iedereen twee uur achtereen voor de webcam te laten zitten.’

Andere lesopbouw en een weektaak

Een werkgroep heeft een format gemaakt voor een weektaak voor de diverse vakken, dit werd gedeeld via Sharepoint. Inge: ‘Werken vanuit een weektaak werkt voor de studenten beter, zo kunnen ze hun eigen tijd beter indelen en gaat het erom dat ze de taken aan het eind van de week gedaan hebben. Mijn lessen bouw ik nu ook heel anders op. Ik maak een samenvatting van een hoofdstuk, dit doe ik via een filmpje en vervolgens koppel ik hier een opdracht aan. Op deze manier voorkom je dat studenten alleen maar aan het luisteren zijn.’ Zo krijgen je lessen een nieuwe vorm door het afstandsleren.

Emoticons als barometer welbevinden

‘Natuurlijk mis ik het groepsproces. Dat is bijna niet te doen met afstandsleren’, vertelt Inge. ‘Ik probeer dit zoveel mogelijk online vorm te geven, zo spreek ik mijn coachgroepen via Teams. Op deze manier kan ik mijn studenten nog een klein beetje in de ogen kijken. Ik start deze bijeenkomsten met een soort incheck moment via Kahoot, zo kunnen ze aangeven met emoticons hoe ze zich voelen. Als ik bijvoorbeeld zie dat een student een paar keer incheckt met een onzeker of boos gezichtje, kan ik daar op een later moment altijd persoonlijk even op terugkomen.’

Les doelmatiger insteken

De voorbereidingen van de lessen vragen van Inge niet meer tijd, maar het vraagt wel een andere manier van denken. ‘Zo vraag ik me bij het voorbereiden van een les nog meer dan anders af wat het doel is wat ik wil bereiken met deze les. En of de verwerking ook past bij het bereiken van dit doel. Dit houdt je scherp. Ik ben er bijvoorbeeld ook achter gekomen dat geschreven feedback op een opdracht niet altijd goed aankomt. We moeten er wel goed over nadenken hoe we dit gaan oplossen, mondelinge feedback komt beter aan, maar kost weer meer tijd’, zegt Inge.

Wat wil je bereiken, en hoe doe je dat? Geschreven feedback op een opdracht komt bijvoorbeeld lang niet altijd goed aan

Zoeken naar vorm voor digitaal toetsen

Met digitaal toetsen is Inge inmiddels ook begonnen. ‘Dit vind ik wel een lastig punt’, zegt Inge. ‘Ik heb een keer een open boek toets gedaan, op deze manier zijn studenten wel bezig met de stof en kunnen ze aan de hand van casussen het geleerde in de praktijk brengen. Ze krijgen hier wel beperkt de tijd voor, deze toets blijft natuurlijk niet eindeloos open staan. Ook laat ik ze zelf dingen maken om te kunnen beoordelen of ze de stof begrijpen. Laatst hebben studenten een flyer moeten maken over stoornissen bij kinderen en deze flyer hebben ze later bij mij moeten pitchen. Hier komen toch ook mooie dingen uit voort!’

Stages sectorbreed problematisch

De creatieve lessen en stages die niet doorgaan, zijn wel een uitdaging voor Inge en haar collega’s. Inge: ‘De hele sector welzijn ligt natuurlijk op z’n gat. Scholen zijn dicht, verzorgingstehuizen zijn gesloten, er zijn heel veel studenten die niet op stage kunnen. Na de zomervakantie hopen we de stages weer op te pakken. We overleggen hier ook over met collega-ROC’s in de buurt. Tenslotte zitten we allemaal in hetzelfde schuitje.’

Afwisseling  goed voor student én docent

‘Qua tips voor andere docenten, denk ik dat het goed is om de geschreven teksten toe te lichten met filmpjes, zodat je de moeilijke woorden kunt toelichten, zowel verbaal als non-verbaal’, zegt Inge. ‘Daarnaast is mijn ervaring dat studenten afhaken bij teveel of te lange teksten, dus het is goed om hier ook rekening mee te houden. Wat volgens mij de allerbelangrijkste tip is: probeer goed voor jezelf te zorgen. Zorg voor afwisseling in je taken en probeer te voorkomen dat je hele dagen online aan het overleggen of lesgeven bent. Soms betekent dat dat je flexibel moet zijn met je werkdagen, waarbij je natuurlijk wel moet zorgen dat je een goede balans houdt tussen in-en ontspanning. Het is een heel intensieve tijd en het gaat nog wel even duren’

Studenten die autonomie ervaren, zijn gemotiveerder en presteren beter.

Dialoog, structuur en autonomie

Bij afstandsonderwijs is er letterlijk meer afstand tussen student, docent en onderwijs. Deze fysieke afstand kan leiden tot een meer psychologische afstand, met als mogelijk gevolg lagere leeropbrengsten. Om dit tegen te gaan, en het gevoel bij studenten dat ze iets leren te versterken, lijken vooral dialoog, structuur en autonomie van belang. Dit concludeert Niek van den Berg van kennisrotonde aan de hand van onderzoek naar afstandsonderwijs in het hoger onderwijs. Onderzoek naar afstandsonderwijs op mbo scholen is weinig voorhanden.

Sociale media voor onderlinge contact

Dialoog houdt in: ‘wederkerige, constructieve, leerdoelgerichte communicatie tussen docenten en studenten’. De docent is goed bereikbaar en geeft passende begeleiding. De interactie geeft studenten het gevoel dat de docent een actieve bijdrage levert aan hun leerproces. Sociale media kunnen een aanvullende rol spelen in het onderlinge contact en de betrokkenheid, en om meer maatwerk bieden

Congruent geheel

Bij structuur gaat het om ‘een goed georganiseerd, gestructureerd en bij voorkeur flexibel onderwijsprogramma’. Wanneer ontwerp, organisatie en toetsing van het onderwijs in lijn zijn met de leerdoelen, betaalt dat zich uit. Studenten behalen hogere cijfers en zijn tevredener over hun online onderwijs. Wel verschillen studenten in de mate waarin zij functioneren in een online leeromgeving. Niet elke student is in staat zelfstandig en gedisciplineerd te werken. Studievolwassenheid en zelfregulerend vermogen spelen daarbij een rol.


Bron & meer lezen:

Alles over lesgeven: Het geven van de lessen vraagt om een andere manier van denken

NRO: Antwoord op de vraag, ‘Wat zijn werkzame kenmerken van afstandsonderwijs in het mbo?’

Vernieuwenderwijs: Online leren: 25 praktische bronnen en tips

Onderwijscommunity/Barend Last: Instellingsbrede implementatie van blended learning

 

Posted by Redactie Onderwijscommunity