De intern begeleider en het team

Afgelopen vrijdag zat ik voor een adviesgesprek bij een intern begeleider aan tafel. Een bevlogen dame, gericht op het welbevinden van haar collega’s, de leerlingen én de kwaliteit van het onderwijs. Natuurlijk ziet zij wat er bij haar collega’s leeft, onder welke druk zij staan en hoe dit effect heeft op de leerlingen. Ze geeft er aandacht aan. Ze geeft inzichten, coacht en adviseert. Iedereen houdt ze op de been en zij doet alles om de kwaliteit te borgen. Waar nodig ondersteunt ze en veel van de druk probeert ze te verlichten door zelf klussen op te pakken.

Werkdruk en schoolprestaties

Maar nu loopt ze vast. Voor een aantal klussen is ze in grote mate afhankelijk van de leraren. Die klussen kan ze niet overnemen om haar collega’s te verlichten. Ze stuurt op de eerder gemaakte afspraken. Eerst vriendelijk, daarna wat norser. Haar collega’s klagen over gebrek aan tijd en het vele administratieve werk dat erbij komt kijken. Ze voelt haar eigen interne druk en begrijpt haar collega’s ook. Maar de afspraken kwamen niet uit de lucht gevallen, de prestaties lopen achteruit. Het werk moet gebeuren.

Om haar collega’s tegemoet te komen probeert ze in de laatste weken van het jaar nog een dag in te plannen. Dit kan de collega’s de ruimte  bieden om de klus te klaren. Maar de weken en dagen zijn te kort. Ze wil niet nog meer druk op de schouders van haar collega’s leggen en ze wil ook de leerlingen niet tekort doen.

Intern begeleider loopt zelf over

Ik zie een getalenteerde dame, die in relatie met de leraren sturende en organisatorische bijdragen wil leveren aan een betere onderwijskwaliteit voor leerlingen. Collega’s kunnen altijd bij haar terecht; ze luistert, geeft inzichten en kijkt mee in de klas. Zij prikkelt haar omgeving en ze houdt zicht op de ontwikkelingen in de school en in de klassen. En als die ontwikkelingen stagneren gaat ze richting geven. Als er niet gereageerd wordt, gaat ze zelf achter het stuur zitten. Deze intern begeleider voelt zich verantwoordelijk voor de kwaliteit van het onderwijs en de zorg aan leerlingen, maar trapt in haar eigen valkuilen.

  • Ze wacht niet op de uitnodiging van leraren om hulp te bieden.
  • Daagt hen niet uit in het eigen denken.
  • Vraagt niet naar aanwezige kennis.
  • Ze biedt geen ruimte om te ontdekken, te leren, te ontwikkelen.
  • Ze ontneemt hen de energiegevers; hun kwaliteiten om zelf met oplossingen en kennis te komen.

Dit inzicht raakt haar. Zo had ze het nog nooit bekeken. Ze ziet waar ze de plank misslaat. Maar hoe moet het dan wel?

Het vraagt om lef en moed om andere manieren van samenwerken en andere organisatiemodellen toe te passen. En zelfkennis. Maar dit zal leiden tot betere prestaties, minder druk en verwarring.

Verschil in leraar vraagt verschil in benadering

Het start met het erkennen van verschillen in je team. Leraren verschillen van elkaar. Veel leraren zijn het onderwijs in gegaan om ‘zaadjes tot wasdom te laten komen.’ Ze gaan met leerlingen aan de slag, ze bouwen voort op de aanwezige kennis. Op de vaardigheden en talenten waarmee de leerlingen op school komen. Die leraren hebben interne begeleiders, collega’s en schoolleiders als uitlaatklep voor hun energie en ideeën nodig. Het zijn de leraren die willen meehelpen bouwen aan een betere onderwijswereld in de klas en op school. Ze dagen de status quo uit en willen meedenken in oplossingen voor beter onderwijs aan leerlingen. Het type leraar dat wil creëren, ontwikkelen en de nieuwe kennis wil overdragen en toepassen in de klas en binnen de school. Ze krijgen minder energie door het alleen maar mogen sturen en begeleiden van het leerproces van leerlingen. Als er geen ruimte is voor de energie waarmee ze kunnen bouwen, dan lekken ze energie met als gevolg burn-out, slechte prestaties en mogelijk vertrek uit het onderwijs.

Vooral sturen en begeleiden of zelf creëren

Er zijn ook leraren, die energie krijgen van het opdoen van kennis en het delen van de inzichten met anderen. Ze dragen met veel energie, liefde en passie hun kennis over aan anderen. Deze professionals zijn dan ook heel goed in het sturen en begeleiden van het leerproces van anderen. Ze willen van elke leerling weten, welke behoefte aan sturing en ondersteuning er nodig is om het leerproces optimaal te kunnen begeleiden. Ze stoppen daar hun energie in. Er is daardoor minder tijd voor ontwikkeling op schoolniveau. Ze hebben interne begeleiders en schoolleiders als richtingaanwijzers nodig, om te weten welke kennis het beste overgedragen kan worden. Ze krijgen vaak minder energie van het bouwen aan een betere onderwijswereld in de klas, in de school. Laat een ander maar gefundeerd bouwen, dan passen zij de kennis toe, is vaak hun motto. Ze krijgen minder energie van tijd die geïnvesteerd moet worden in het veranderen, ontwikkelen, uitproberen van iets nieuws. Als er teveel tijd en energie gaat naar het creëren van een betere onderwijswereld, dan lekken zij energie met als gevolg, burn-out, slechtere prestaties en mogelijk vertrek uit het onderwijs.

Kracht van verschillen omarmen

Verschillen erkennen is de basis voor de ontwikkeling van het onderwijs. Weten wie je collega’s zijn, welke energie ze nodig hebben om tot optimale prestaties te komen, vraagt van jou zelfkennis. Inzicht in je eigen gedrag en handelen. Het vraagt om lef en moed om andere manieren van samenwerken en andere organisatiemodellen toe te passen. Maar dit zal leiden tot betere prestaties, minder druk en verwarring.

Scholen die handelen vanuit verschillen presteren beter. Die scholen, die actief gebruik maken van de verschillende energieën in een team, van de aanwezige kennis en die de potentie om te creëren optimaal in weten te zetten, daar zal het team als geheel tot betere prestatie komen.

Ze luistert naar mijn advies, mijn kennis en ervaring en maakt driftig aantekeningen. Met mijn scheppingskracht en haar kennis komen we samen tot een niet-alledaagse oplossing voor het vraagstuk dat opgelost moet worden. En het mooie is…  Ze heeft zojuist inzicht gekregen in hoe ze zelf een deel van de oplossing voor het lerarentekort kan zijn en samen met anderen betere prestaties kan leveren.

Soms heb je een zetje en inzicht nodig om het anders te doen.


Luister naar de Onderwijspodcast van Jan Jaap Hubeek; 

Posted by Jacqueline Blaak

Onderwijsveranderaar/conceptdenker/vormt complexe problemen om in kansen/ helpt bij transformeren naar onderwijs gericht op ontwikkeling/laat het grote plaatje zien.