Duurzame verandering en innovatie in het Onderwijs

Internalisatie van het proces van experimenteren en lering trekken uit uitgevoerde experimenten zorgt voor duurzame verandering en innovatie in het onderwijs. Gezamenlijk experimenteren door docenten op basis van co-creatie in een Community of Practice (CoP) biedt daarvoor betere perspectieven, zo wijst een pilot binnen de Theoretische Leerweg van het vmbo op CSG Reggesteyn uit. Emely Meijerink (Med.) deed onderzoek, hierbij het verslag.

Toekomstbestendig experimenteren

Het streven van CSG Reggesteyn was, experimenten met nieuwe onderwijsvormen te
bevorderen en deze vooral ook te verduurzamen. Management en docenten van CSG Reggesteyn zagen nog te vaak, dat op zich succesvolle experimenten op de werkvloer vervlogen en ervaarden dat bij onderwijsvernieuwingen en experimenten geen gebruik gemaakt werd van de aanwezige ervaring en kennis van docenten.

Hoe dus zó te experimenteren dat de daarbij opgedane kennis en ervaring blijvend wordt benut en dat experimenteren gangbare praktijk wordt, zowel voor de docent als voor de schoolorganisatie?

Het onderzoek heeft tot nieuwe inzichten op het gebied van experimenteren geleid en bevestigt de stimulerende kracht van co-creatie in een CoP als het om experimenteren gaat. Deze inzichten kunnen bijdragen aan de professionele identiteit van docenten, leidinggevenden en de schoolorganisatie als geheel. Die facilitering is nodig voor de geambieerde duurzame onderwijsinnovatie binnen CSG Reggesteyn.

Doelstelling

Maar om wat voor faciliteiten gaat het dan? Wat kan het internaliseren van experimenteren  stimuleren? Wat belemmert het? Deze vragen vormden de aanleiding voor dit onderzoek.

Het doel van het onderzoek was:

De mechanismen van co-creatie in kaart te brengen die stimulerend of belemmerend werken voor het internaliseren van experimenteren.

Ik heb deze achterhaald door de voornoemde pilot met een Community of Practice (CoP) binnen het vmbo TL van CSG Reggesteyn hierop te onderzoeken.

Pilot Community of Practice

Het management van CSG Reggesteyn zocht het antwoord op deze vraag in een pilot met een Community of Practice (CoP) van docenten binnen de Theoretische Leerweg (TL) van het vmbo. Deze docenten wilden samen een nieuwe onderwijsvorm in de praktijk uitproberen en daarvan leren. Voor professionalisering aan de hand van een dergelijke praktijkvraag is een CoP volgens onderzoek een geschikte aanpak.

De kracht van een CoP ligt in het samenwerken aan dezelfde praktijk en in het delen van kennis en ervaring. Dit experimenteren in een CoP beschouwt Ehlen (2015; 2016) als een co-creatieproces.

Co-creëren in een CoP stelt docenten in de gelegenheid, zich het proces van experimenteren eigen te maken, oftewel het te internaliseren. Dit internaliseren benoemt Veldkamp (2012) als het impliciet maken van expliciete kennis en ervaring: de met experimenteren verworven kennis blijkt relevant voor het eigen functioneren en wordt voortaan als operationele kennis toegepast bij het eigen handelen.

Internaliseren is een complex van intrinsieke leerprocessen die een routinematige houding van innovatief gedrag teweegbrengt. Deze intrinsieke professionalisering van docenten kan echter niet uitgerold of geïmplementeerd, maar wèl gefaciliteerd worden. De meeste organisaties weten echter niet hoe ze dit proces op de juiste wijze kunnen faciliteren

Het onderzoek

Internalisatie van het proces van experimenteren en lering trekken uit de uitgevoerde experimenten zorgt voor een duurzame verandering en innovatie in het onderwijs. Gezamenlijk experimenteren door docenten op basis van co-creatie in een Community of Practice (CoP) biedt daarvoor betere perspectieven, zo wijst een pilot binnen de Theoretische Leerweg van het vmbo op CSG Reggesteyn uit.

Bijgevoegd onderzoek brengt in kaart wat deze CoP als stimulansen en belemmeringen heeft ervaren. Het onderzoek besloeg twee fasen:

  • fase 1 resulteerde in een codeboom voor het internaliseren van het proces van experimenteren;
  • fase 2 leverde overzicht op van stimulerende en belemmerende mechanismen van co-creatie in een CoP.

De resultaten

De resultaten laten zien dat met name innovatievermogen, eigenaarschap en vrijheid om te experimenteren als stimulerend worden gezien en gebrek aan reflectie op het proces als belemmerend.

De belangrijkste aanbeveling uit het onderzoek is dat er aandacht moet zijn voor de reflecterende dialoog over het proces van experimenteren zowel binnen als buiten de CoP.

De onderzoeksresultaten geven meer zicht op hoe te experimenteren met nieuwe onderwijsvormen in een CoP en hoe experimenteren op basis van co-creatie in een CoP het best gefaciliteerd kunnen worden. Dat maakt mijn onderzoek relevant voor de schoolorganisatie: het kan bijdragen tot effectiever veranderen en innoveren van het onderwijs, en daarmee tot de voortdurende verbetering en kwaliteit van het onderwijs op CSG Reggesteyn. Maar natuurlijk ook voor andere schoolorganisaties.

Vervolg

Dit effectief veranderen en innoveren in o.a. het onderwijs, maar juist ook in andere sectoren ben ik op dit moment aan het onderzoeken samen met Dr. Suzanne Verdonschot (Kessels&Smit) in het FCE onderzoek ‘Van klein experiment naar grootschalige innovatie’. Inmiddels zijn wij aan het analyseren en de eerste inzichten geven een beeld van de werkende bestanddelen voor een grootschalige innovatie dat wij in ons onderzoek ‘een beweging’ noemen. Mensen in de bewegingen blijken verschillende strategieën te gebruiken waarvan wij veel van kunnen leren. Komend voorjaar hopen we de laatste focus interviews te analyseren. Nieuwsgierig? Meedoen? Neem dan even contact met mij op.

Vervolg

Onder de titel ‘Van klein experiment naar grootschalige beweging’ vindt ook vervolgonderzoek plaats. Geinteresseerd in meer informatie of wellicht zelfs deelname? Bekijk dan deze leaflet.


Download

Lees meer in deze thesis (PDF)

Hier lees je meer over de Community of Practice, als één van de mogelijkheden om binnen het basisonderwijs op duurzame wijze vorm te geven aan Professionele Leergemeenschap (PLG) binnen het passend onderwijs.

 

 

Posted by Emelymeijerink