Over welke vaardigheden beschikken docenten en leerlingen? En welke vaardigheden zullen verder ontwikkeld moeten worden? De coronacrisis is een heftig fenomeen met grote impact op de maatschappij en zeker ook op het onderwijs. Volgens het aloude adagio ‘never waste a good crisis’ biedt deze tijd echter ook mogelijkheden. Het muurvaste onderwijsstelsel, waarin onderwijs voor een groot deel binnen een klaslokaal wordt gegeven en het curriculum leidend is, werd op zijn kop gezet door de coronacrisis. De scheuren in het muurvaste stelsel hebben nog weer eens aangetoond hoezeer de docent werkt vanuit het hart: een maatschappelijk betrokken professional met een pedagogisch hart. Verslag van een brainstormsessie met betrokkenen bij basisschool de Boomgaard. 

 

Autonomie

In de afgelopen periode van thuisonderwijs is er een tweetal belangrijke inzichten opgedoken: enerzijds zagen ouders hun kinderen opbloeien en anderzijds misten de kinderen hun klasgenoten, juf of meester. Weer een ander inzicht is dat kinderen opbloeiden door autonomie. Sommige kinderen bedachten nieuwe activiteiten of besteedden meer aandacht aan hun hobby’s, zoals dansen, toneelstukjes uitvoeren of koken. Daarnaast vonden kinderen het fijn om hun eigen tempo te bepalen en zelf te beslissen wanneer ze wat konden doen. Het zou dus goed zijn als er meer ruimte in het onderwijs zou komen waarin het kind zelfstandige keuzes kan maken. Ook het ontwikkelen van andere vaardigheden, zoals kritische denken, digitale geletterdheid en creatief vermogen, zouden meer aandacht moeten krijgen.

 

Inzicht in eigen leerproces

Naast autonomie is het ontwikkelen van inzicht in het eigen leerproces ook belangrijk. Leerlingen hebben nu ervaren hoe het is om zelf aan de slag te gaan, hoe gemotiveerd ze zijn en waar ze tegenaan kunnen lopen. Deze aspecten vormen een mooi startpunt voor zelfreflectie. Volgens terugkoppeling van ouders hebben kinderen behoefte te weten waar ze het voor doen. Een duidelijke richting en motiverend doel stimuleert leerlingen in hun leerproces. Mogelijkheden hiervoor zijn keuzevrijheid in het curriculum en meer aandacht voor persoonlijke ontwikkeling.

 

De onderwijsprofessional

Docenten hebben de afgelopen periode veel eigen initiatief genomen, op verschillende gebieden in het onderwijs, zoals het contact met ouders en leerlingen en het niveau van de lesstof. Docenten begrijpen leerlingen beter, doordat ze hun thuisomgeving hebben gezien via Zoom of Teams. Ook zijn leerkrachten creatief en flexibel geweest: het creëren van online lessen en zelf invulling geven aan de lesstof. Hierin zien we dat onderwijs op afstand werkt, maar ook dat leerkrachten onmisbaar zijn. Er zou een herwaardering moeten komen van de professionaliteit van leraren. Bij terugkeer op school dient er niet alleen aandacht besteed te worden aan leerlingen, maar ook aan het leerproces en de ervaringen van docenten. 

 

Betekenisvol onderwijs

Het belang van the bigger picture wordt steeds groter. De huidige lesstof vertoont niet altijd samenhang, waardoor leerlingen gedemotiveerd kunnen raken. Belangrijk is dat de vakken steeds meer met elkaar geïntegreerd worden en dat er meer terugkoppeling plaatsvindt naar het echte leven. Bijvoorbeeld dat een kind na de rekenles zelf boodschappen gaat halen en zo leert omgaan met geld. Een mogelijkheid hiervoor is de vierdaagse schoolweek, waarbij de vijfde dag ingericht wordt naar eigen keuze. Te denken valt aan projectonderwijs. 

 

Ander onderwijsstelsel?

Tijdens de coronacrisis is het nog duidelijker geworden hoe vastgeklonken het onderwijssysteem is, en hoe beperkt de ruimte is voor eigen invulling. Deze situatie is een goed startpunt voor een blijvend gesprek over toekomstig onderwijs. Een stelsel met minder onderwijstijd, flexibiliteit in het curriculum en kleinere klassen zijn goede mogelijkheden voor in de toekomst. Of de tijd rijp is voor een stelselwijziging is niet zeker, maar het onderwijs is door de coronacrisis wel in beweging gezet voor geleidelijke veranderingen, vernieuwing en innovaties.


Basisschool De Boomgaard in Utrecht organiseerde op 29 april een brainstormsessie met directeuren, leerkrachten en ouders onder de titel: ‘Post-corona als kans om innovatie door te zetten’. Ouder Eveline Oostdijk, wetenschappelijk medewerker bij Nivoz, was daarbij betrokken en deelde de belangrijkste inzichten die ze met elkaar opdeden. Wij hebben de inhoud hier verkort weer gegeven.

Lees hele artikel

 

Posted by Redactie Onderwijscommunity